‘Etenskunstenaar’ in Spanje

Wat heeft eten te maken met mijn leven als kunstenaar in Spanje hoor ik je denken? Nou, ik kook graag, ik schrijf graag over eten, ik vind het leuk om recepten aan te passen en ik vind het ook leuk om mijn eigen recepten te verzinnen. Ik denk dat dit betekent dat ik creatief ben met eten, een ‘etenskunstenaar’ zal ik maar zeggen! Als je in Spanje woont is er altijd wel een al dan niet overdekte markt in de buurt te vinden waar je verse producten kunt kopen. Het behoeft geen betoog dat groente en fruit aangeboden op deze markten, vaak afkomstig van boerderijen in de regio, meestal bijzonder goed van smaak zijn, aangezien ze ruimschoots aan zonlicht worden blootgesteld. Mijn wekelijkse boodschappen vormen dan ook altijd een kleurrijk 'palet' van groente en fruit, zoals tomaten, komkommers, papaya, broccoli, artisjokken en nog veel meer. Ik ben in de gelukkige positie dat ik geen avocado's hoef te kopen, aangezien Miguel, mijn man, een klein stukje land heeft waar hij avocado's, chirimoyas* en nispolas* verbouwt voor de verkoop.

Maar hij heeft ook een paar bananen-, sinaasappel-, citroen- en mangobomen geplant voor de familie. Fantastisch nieuws voor een 'foodie' die zoveel van, vooral gezond, eten houdt, zoals ik. Er is alleen een probleem. Ik heb de neiging meer te eten dan mijn lichaam kan verwerken. Dat ik een schildklierafwijking en vetgenen heb geërfd in plaats van geld betekent dat het zeker een uitdaging is om mijn lichaam in vorm te houden. En eerlijk gezegd ben ik daarin totaal gefaald. Nu dat de menopauze ook nog eens om de hoek is komen kijken zie ik mezelf regelmatig weerspiegeld in de vorm van een Teletubbie met 'bingo-wings' zowel aan mijn boven- als aan mijn onderarmen, wanneer ik langs een winkelraam loop. Mijn lichaam schreeuwt tegen me met allerlei kwaaltjes en pijntjes zodra ik me maar iets beweeg en een bloedtest gaf zes weken geleden aan dat mijn cholesterol te hoog was. Dat, en het feit dat de kleren in mijn inloop kledingkast allemaal zijn gekrompen, deed me besluiten dat ik nu echt iets aan mezelf moet doen. Maar hoe? Ik ben nooit een echte vleeseter geweest en een groot deel van mijn leven at ik vegetarisch, maar eieren, koffie met melk en vooral kaas en yoghurt maakten deel uit van mijn dieet, meer nog dan koolhydraten die ik voor een groot deel wist te vermijden. De afgelopen paar jaar at ik ook wel af en toe vis, maar vooral veel groente en fruit. Klinkt goed zou je denken, maar het resulteerde toch niet in een gezond lijf dus dit betekent dat er iets drastisch moest veranderen. Vandaar dat ik me de laatste vier weken aan een veganistisch dieet heb gehouden. Alhoewel ik ontzettend kan genieten van een 'smoothie' gemaakt van banaan, sinaasappel en verse spinazie en met veel plezier mijn eigen groente spreads en overheerlijke zoete balletjes van dadels, noten en kokosrasp weet te creëren ben ik nu ook weer terug in de wereld van de koolhydraten. Aardappels met groente uit de oven of spelt brood met zelfgemaakte humus en knapperige slablaadjes, tomaat en wat schijfjes avocado vervangen zonder probleem pastas met kaassausjes en de boterham met kaas. Waarom heb ik dan nog steeds overal pijntjes en ga ik niet eens een klein beetje in de richting van een broodmager lijf wat, zo lijkt het, de meeste veganisten beschrijft. Waar gaat het fout? Oké, het helpt natuurlijk niet dat mijn pijnlijke tempel, zoals sommige mensen hun lichaam noemen, door de pijntjes en kwaaltjes geen intensieve sportactiviteiten kan beoefenen, maar dan nog voel ik me behoorlijk gefrustreerd over het feit dat ik geen onsje gewicht heb verloren. Ik wil eerlijk gezegd ook niet dat mijn leven alleen maar over eten en diëten gaat, maar hier zit ik dan, een blog te schrijven met alweer een goed voornemen om de consumptie van mijn gezonde vetten, zoals olijfolie en avocado's te halveren en ook minder koolhydraten te gaan eten. En het artistieke hieraan? Nou, het feit dat ik een manier moet vinden om mijn lichaam weer gezond te krijgen, misschien wel op een vrij extreme manier, betekent niet dat dit ook het geval is voor jou. Ik vind het leuk om over eten te schrijven en dus heb ik besloten om, in plaats van ze te eten, de door mij zo geliefde recepten van de afgelopen 20 jaar of zo, te delen op mijn 'infoteurspagina'. Je zult er vooral snelle en gemakkelijk te maken recepten vinden met wat achtergrondinformatie. Misschien heb je al eens van sommige gerechten gehoord, anderen heb ik zelf wat bewerkt, maar veel recepten heb ik verzameld door met moeders van vrienden te praten in Italië en in Spanje; hapjes en gerechten die je meestal niet in een restaurant zult tegenkomen. Ik ben van plan om regelmatig nieuwe recepten toe te voegen, vaak met wat achtergrondinformatie, mijn mening en een Italiaanse, Spaanse of door mij verzonnen smaak. Je kunt hier alvast een aantal recepten van mij lezen: http://renartsworld.infoteur.nl/

* De chirimoya is een fruit die vooral in sommige delen van Zuid-Amerika te vinden was, maar het werd vervolgens geëxporteerd naar veel andere landen, waaronder Andalusië in Zuid-Spanje. De vrucht heeft een romige textuur en is erg zoet.
* De nispola is een Spaanse exotische vrucht die in de 18e eeuw vanuit het verre oosten werd geïmporteerd. Dit fruit wordt vooral verbouwt voor de Spaanse markt. De vrucht heeft een frisse, soms wat zurige smaak.

Will je op de hoogte blijven van mijn avonturen in Spanje, schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief:

Subscribe to my newsletter with blog information

Kabouters met een mening

Een aantal jaren geleden, op een warme zomerdag gaat mijn mobiele telefoon. Hallo Renate, wie geht es Dir? Monica vraagt of we elkaar kunnen ontmoeten, want Gerda heeft ‘doorgekregen’ dat we samen ons werk moeten exposeren in een dorpje langs de kust. Nieuwsgierig rijd ik de volgende dag via de lange kronkelige bergweg naar het afgelegen huisje verscholen in een zee van groene avocadoplantages en zilvergroene olijfbomen. Ik kom uit op een zandweg die leidt naar het terrein van Monica en Gerda, waar ik word begroet met een brede glimlach op de ronde gezichten. Ze gaan me opeten schiet het even door mijn hoofd want het is net of ik een waanwereld binnenglijd waar ik word verwelkomd door de behoorlijk dikke Duitse ‘witte heksen’ zoals ze zichzelf noemen. Ze dragen allebei dezelfde grote blauwe jurk zonder mouwen met een soort kangoeroezak aan de voorkant. Hun enorme borsten bungelen duidelijk zichtbaar vrij onder de luchtige katoenen stof en het geheel voelt zacht, warm en vochtig aan tijdens de net iets te lange omhelzing. Rommelige lange grijze haren omlijsten de witte, bezwete gezichten en maken het plaatje compleet. Make-up past niet in hun wereld. Gerda kijkt wat verwilderd uit haar waterigblauwe ogen. Zij is de creatieve geest en de healer. Ik word uitgenodigd in de woning, een oase van rust in een wonderlijk warme sfeer. Overal zie ik engelenbeeldjes, TutankAmonreplica’s, keramische sculpturen en Boeddhaafbeeldingen.

Ik voel me ontspannen en op mijn gemak. Tijdens een kopje kruidenthee vertelt Gerda over de kabouters en feeën die voor de meeste mensen onzichtbaar zijn. Lachend legt ze uit dat velen denken dat ze gek is. Serieus vervolgt ze dat de kabouters hebben doorgegeven dat het tijd is voor een expositie, samen met mij. Monica, die vol liefde alle wensen van Gerda vervult luistert. Er hangt een sprookjesachtige sfeer en deze vreemde harmonieuze verhouding lijkt uitstekend te werken. Gerda schenkt nog een kopje thee in terwijl Monica de woonkamer binnenkomt met een groot aantal gebreide truien, vesten en jurken. Ik ben totaal verbaasd over de prachtige kleuren en motieven verwerkt in deze gewaden. De vesten en jurken hebben enorm lange puntmutsen die perfect combineren met de piramideachtige vorm van de kleding. Vervolgens legt Gerda uit dat ze van haar kabouters heeft doorgekregen om vierkante jurken te creëren. Monica toont een aantal dunne one-size-fits-all jurken gemaakt van een luchtige katoenen stof prachtig beschilderd door Gerda met kleurrijke symbolen. Bloemen, paradijsvogels en Egyptische motieven sieren de vierkante jurken. Ik moet er eentje aanpassen en ben blij verrast. Ik ga bijna als vanzelf wat rechterop staan. Voor iemand die nooit een jurk draagt verbaas ik me over mijn eigen enthousiasme. Ik kan niet anders dan het werk van Monica en Gerda heel bijzonder vinden en leg hun uit dat de kleding absoluut een expositie waardig is.
Monica en Gerda willen hun jurken graag exposeren samen met mijn schilderijen en keramische beelden. Het lijkt een goed plan en voldaan rijd ik drie uur later weer naar huis... de expositiedatum geprikt.
Twee dagen later gaat de telefoon: Hallo Renate, die Gnomen haben leider gesagt das es dennoch jetzt nicht die richtige Zeit ist für eine Ausstellung......
Ik ben stiekem toch een beetje teleurgesteld!

En voor wat engelen en Boeddha betreft, voor mijn ontwerpen op milieu-vriendelijke boodschappentassen (minder plastic tassen die de oceanen vervuilen) verwijs ik je graag naar RedBubble

Will je op de hoogte blijven van mijn avonturen in Spanje, schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief:

Subscribe to my newsletter with blog information

Een ‘rokerig’ avontuur

Afgelopen vrijdag zat ik te trillen op een koud ijzeren bankje bij de bushalte waar ik wachtte op mijn bus naar Salobreña voor mijn keramiek les. Het was geen aardbeving maar een deftig uitziende Spaanse dame. Met snelle bewegingen schudde ze nerveus haar onderbeen heen en weer waardoor de ijzeren bank meetrilde. Mijn fantasie nam haar mee naar een tandarts bezoek en vervolgens naar een afspraak met haar minnaar om hem te vertellen dat ze hem ging verlaten, maar ik werd al snel afgeleid door het vrolijke voorjaars geluid van migrerende vogels in de hoge bomen op de kleine rotonde vlak voor de bushalte. Het was 22 januari en dit vrolijke gekwetter van de vogels was eigenlijk nogal zorgwekkend. Een veel te milde winter, met veel te weinig regen heeft de flora en fauna in verwarring gebracht. Maar veel tijd om daar over na te denken had ik niet want de bus kwam eraan en ik bereidde mezelf voor op mijn min of meer wekelijkse discussie met een bus chauffeur aangezien ik moet uitstappen bij een bushalte die weinig bekend is. Het helpt niet dat er vrijwel iedere week een andere chauffeur is. Als ik mijn bestemming noem is de eerste reactie van de chauffeurs “daar stop ik niet”. Dan moet ik aandringen en uitleggen waar het is en noem de naam van een bekende winkel bij de halte, meestal werkt dit, maar dit keer niet. De buschauffeur was het niet met me eens en beweerde dat deze halte niet bestond. Ik was me bewust van een groeiende rij wachtenden achter me, maar ik bleef kalm en vriendelijk en vertelde hem dat ik elke week werd meegenomen en dat hij de halte kon checken op zijn digitale ticket automaat. Met tegenzin typte hij mijn bestemming en zei dat ik plaats kon nemen. Ik ging zitten op een van de smoezelige stoelen en las het bordje op de stoel voor me "fasten seat belts", een herinnering aan de internationale reizen van deze nu lokale bussen. De veiligheidsgordels waren er niet meer en niemand, behalve ik, scheen zich druk te maken dat een half uur durende reis, en voor sommigen nog langer, over een bochtige weg langs vaak zeer diepe ravijnen, met, dat moet gezegd worden, adembenemend mooie uitzichten, een goede reden is voor een veiligheidsgordel. Ik deed een schietgebedje en stuurde wit licht naar de norse bestuurder zodat hij me veilig naar mijn bestemming zou brengen. Het werkte en opgewekt, maar wat zenuwachtig, liep ik de keramiek klas binnen. Het was een speciale dag. In Nederland heb ik een aardig aantal jaren keramiek gedaan, maar niet veel geëxperimenteerd met glazuren en met name de Raku techniek had ik nog nooit gedaan. In mijn meer dan 12 jaar in Spanje was keramiek geen onderdeel van mijn leven als kunstenaar, maar ik had weer zin om het op te pakken en ook om meer technieken te leren. De klas vindt plaats in een piepklein dorp in een gebouw van de gemeente. We zijn een gemengde groep, (Engels en Spaans, en ik ben de enige Nederlander) met zowel beginners als professionele kunstenaars. Het was mijn allereerste Raku keramiek ervaring.

Ik kwam goed voorbereid met een serieus masker want ik kreeg te horen dat het een rokerige gebeurtenis zou worden. De leraar is een hippe, lieve, bodybuilder die van mannen houdt en die meestal 4 eieren zonder eierdooier uit een tupperware doosje consumeert tijdens de les. Gewoonlijk gaat hij schaarsgekleed in een korte broek en hemd, zomer en winter, maar deze keer had hij zich in een bijzonder licht ontvlambare sportbroek gehesen, iets wat mij zorgen baarde. Hij had de oven al eerder die dag gevuld met de met raku glazuur beschilderde keramische werken en aangestoken. Na de les, toen de meeste keramisten weer naar huis waren, werd de oven geopend. Het was een interessant spektakel. De roodgloeiende beelden werden uit de oven gehaald met een grote ijzeren tang en gelijk in een oud olievat, gevuld met zaagsel, gestopt. Direct nadat een werkstuk in het vat werd gedaan strooiden we een paar handen vol met zaagsel in de ton waarna het volgende beeldje werd toegevoegd. Zodra alle keramische werken in het olievat zaten werd de rest van het vat gevuld met nog meer zaagsel, wat uiteraard gelijk vlamvatte. De deksel ging snel op de ton met daar overheen een natte doek. Een enorme rookwolk was het gevolg en ik was dankbaar voor mijn masker. We zorgden ervoor dat we op veilige afstand stonden. Ongeveer 15 minuten later werden de beelden weer één voor één uit het olievat gehaald en direkt in een grote teil met koud water ondergedompeld.

Daarna werden de beeldjes onder de stromende kraan met een schuursponsje schoon geschrobt. Het eindresultaat was werkelijk alle moeite waard. Het glazuur was een mengelmoes van paars, blauw en koper met zilverachtige en turquoise tinten en deed me denken aan een olievlek op een laag water. De kleuren waren beter dan ik had gehoopt. Het was een magisch moment.

Mijn haar, mijn huid en mijn kleding roken sterk naar verbrand hout, maar dat deed er niet toe. Met mijn beelden veilig in een sjaal en bubblewrap gewikkeld ging ik voldaan terug naar huis. Het was een bijzonder avontuur geweest. Drie dagen later lag ik te trillen in mijn bed, er lag geen Spaanse dame naast me. Het was een aardbeving in de buurt van Málaga...6.3 op de schaal van Richter!

Als je graag mijn verhalen leest en op de hoogte wilt worden gehouden wanneer een nieuwe blog wordt toegevoegd, kunt je je abonneren op mijn nieuwsbrief:

Subscribe to my newsletter with blog information

Het laatste hoofdstuk … een nieuw hoofdstuk!

Het laatste hoofdstuk is goedgekeurd en dit betekent het einde van een jaar vol interviews, verhalen schrijven en bijschaven voor mijn nieuwe boek ‘La Herradura Reflections’. Een boek dat ik al een aantal jaren wilde schrijven, al weet ik niet goed waarom. Dit mag vreemd lijken, maar ik voelde slechts een sterke aandrang, een aandrang geboren uit nieuwsgierigheid en irritatie. Ik was nieuwsgierig en geïrriteerd over het feit dat zoveel interessante culturele evenementen plaatsvinden in het dorp waar ik nu woon, La Herradura, en dat ik er altijd pas een dag later over hoorde of iets over las. Waarom wist ik niet dat er een fantastische flamenco show plaatsvond op het plein in het dorp; waarom had ik de opening van die interessante expositie gemist? Waarom wist ik niets van de live jazz muziek in een cafe in het dorp of het Blues festival in het kasteel? Voor een deel had dit natuurlijk iets te maken met mijn eigen onwetendheid want de meeste evenementen werden wel bekend gemaakt via A3 posters op verschillende plekken in het dorp en sommige grotere evenementen zelfs via een spandoek wapperend in de wind tussen twee palmbomen op het strand. Ik moet toegeven dat ik meestal te druk ben met het verzinnen van een nieuw verhaal, het me herinneren van een avontuur, het herhalen van dingen waar ik me zorgen over maak en denken aan mijn boodschappenlijstje terwijl ik door het dorp loop, me totaal niet bewust van de posters en spandoeken. Maar wie waren deze kunstenaars die hun weg naar dit dorp hadden gevonden en wat inspireerde hen? Ik kende mijn eigen artistieke verhaal van toeval of mijn lot, afhankelijk van hoe iemand in de wereld staat, maar hoe zat dit met hun verhalen? Ik wilde dat weten en een idee was geboren. Ik zou een boek schrijven. Ik creëerde een vragenlijst met 24 vragen en nam contact op met enkele bevriende kunstenaars. Mijn lijst met namen van kunstenaars, zoals schrijvers, dansers, muzikanten, zangers en schilders was zo lang dat ik wat voorwaarden moest stellen. Ik besloot dat alle niet-spaanse kunstenaars of in La Herradura dienden te wonen of er tenminste langere periodes per jaar verbleven en ook dat ze min of meer full-time kunstenaars moesten zijn, dus geen baan naast de kunst. Spaanse kunstenaars dienden of in het dorp te wonen of er een huis of een atelier te hebben. Tijdens de interviews werd de opzet van mijn boek me ook duidelijk. Ik wilde de fascinerende geschiedenis en evolutie van het dorp delen en enkele interessante figuren uit het dorp een stem geven. Ik wilde in ieder verhaal een beschrijving geven van een specifieke plek of attractie in het dorp, daarmee de lezer meenemen op een wandeling door de straten en de bergen, maar ook een idee geven van wat er gebeurt in het brein van de kunstenaar. Ik had geen idee wat ik me op de hals haalde. Het was niet de eerste maal dat ik een boek in een soortgelijke stijl had geschreven; het interviewen van mensen en hun ervaringen verwoorden in levendige korte verhalen in de eerste of derde persoon. Voor mijn boek Cheers interviewde ik partners, kinderen en vrienden van mensen met een alcoholverslaving, maar ook alcoholisten en medewerkers uit de verslavingszorg om de menselijke kant van dit zo wijdverbreide probleem te tonen en om mensen die met alcoholisme te maken krijgen te helpen een weg uit hun situatie van isolatie en onmacht te vinden. Alle geïnterviewden hebben hun verhaal gelezen en goedgekeurd vóór de uitgave, maar iedereen bleef anoniem. Ik schreef en publiceerde het boek in een periode van vijf maanden. Het La Herradura boek is een ander verhaal, mogelijk omdat de verhalen niet anoniem zijn, maar het was een bijzondere ‘reis’. De meeste interviews vonden plaats in de privacy van mijn woonkamer en ik twijfel er niet aan dat het komen en gaan van voornamelijk mannen in allerlei soorten, maten en leeftijden, die ik aan de voordeur ontmoette en binnenvroeg terwijl mijn eigen man op zijn werk was, de nodige vraagtekens zette en een welkome roddel was voor de huisvrouwen in de buurt. Het was voor mij een eerste ontmoeting met de meeste kunstenaars ik vond het fascinerend om naar hun redenen om naar La Herradura te komen te luisteren. Ze vertelden over hoe ze het hadden ontdekt, waarom ze besloten om er te blijven en hoe het dorp hen inspireerde. Ik voelde me geïnspireerd door hun verhalen en was verbaasd over de interessante informatie die ik verzamelde over bijvoorbeeld de zo bekende flamenco dans en muziek, archeologie en veel meer. De verhalen schreven zichzelf en behalve wat kleine wijzigingen waren de meeste kunstenaars blij met hun verhaal. Ik had het gevoel dat ik lekker op dreef was. Ik schrijf mijn boeken in het Engels en had besloten dat dit La Herradura boek ook een spaanse versie nodig had aangezien het vertelt over een spaans dorpje, dus iedere keer wanneer ik een verhaal klaar had ging het naar mijn vertaalster. Ik prijs me gelukkig dat ik een tweetalige vertaalster vond die bereid was om de vertaling te verzorgen in ruil voor één van mijn grotere schilderijen. Gedurende het jaar dat ik aan mijn boek heb gewerkt had ik geen inkomen en ik heb ook geen budget voor vertalers of proeflezers. Ik ben dankbaar dat mijn vertaler en proeflezers mijn kunst zo mooi vinden dat ze het werk willen doen, en het is veel werk, in ruil voor één van mijn schilderijen in plaats van geld. Na de vertaling en een snelle check door het nichtje van mijn man gingen de verhalen naar de kunstenaar in kwestie voor goedkeuring. De betekenis van het woordje mañana werd me meer dan duidelijk. Ik ben weliswaar Nederlands van nationaliteit, maar nu ik al meer dan zestien jaar niet meer in Nederland woon beschouw ik mezelf allang niet meer als typisch Nederlands, echter, punctualiteit en afspraken nakomen zit behoorlijk in mijn systeem. Als het al voorkomt dat ik wat onachtzaam ben en me niet aan een afspraak kan houden dan voel ik me slecht en beschaamd. Ik vind het ook niet prettig om mensen lastig te vallen en het feit dat ik sommige kunstenaars meerdere keren eraan moest herinneren om hun verhalen te controleren en met eventuele opmerkingen te retourneren maakte dat ik me bijzonder ongemakkelijk voelde. Het was me wel duidelijk dat de meeste van hen zich hier totaal niet van bewust waren, het was de mañana mentaliteit... wat vandaag niet gebeurd, gebeurd morgen wel, en ze waren vriendelijk en complimenteus over mijn representatie van hun verhaal, maar er waren ook momenten dat ik het gevoel had op eieren te moeten lopen en mijn Dutch direct, zoals de Engelsen het noemen als je zegt wat je op je hart hebt, moest ik tot een absoluut minimum beperken om sommige egos tevreden te houden. Dit hoofdstuk is nu gesloten en ik kan me ontspannen. Het voelt fantastisch dat het laatste verhaal is gecontroleerd en goedgekeurd en nu in handen is van mijn Engelse en Spaanse proeflezers die zorgen voor de laatste grammaticale check voordat de beide versies kunnen worden voorbereid voor de drukker. Een nieuw hoofdstuk kan beginnen, een hoofdstuk van mensen op de hoogte brengen, van het boek naar de lezer krijgen en vooral ook loslaten, want mijn volgende boek begint al vorm aan te nemen in mijn hoofd als ik door de straten van La Herradura loop, me totaal niet bewust van de posters en spandoeken die een interessant cultureel evenement aanprijzen.

Als je op de hoogte wilt worden gehouden voor wat betreft La Herradura Reflections en mijn kunst kun je me volgen op Facebook:
https://www.facebook.com/RenartsBookWorld/ /
Alle boeken die ik tot nu toe heb uitgegeven zijn te koop op amazon.

en/of je inschrijven voor mijn nieuwsbrief (is wel in het Engels), met bloginformatie:

Subscribe to my newsletter with blog information

mijn laatste nieuwsbrief lezen (is wel in het Engels): http://renatevannijen.com/Newsletter0216.pdf

Kerst, maar dan anders

In onze familie waren we nooit zo traditioneel en er waren geen verplichtingen. Het was wel gebruikelijk dat ik één van de kerstdagen bij mijn ouders doorbracht, maar meestal bracht ik de dagen door werkend aan een schilderij of met een vriendin. Elkaar cadeautjes geven was niet gebruikelijk. Toen ontmoette ik mijn Engelse partner, inmiddels mijn ex-partner, en kerst kreeg een geheel andere betekenis. Het werd een traditie met een feestelijk opgetuigde kerstboom. Weken voor de kerst kochten we kleine cadeautjes voor elkaar die we mooi inpakten voor onder de boom. 1e kerstdag werden deze het ontbijt geopend, altijd een heel speciaal moment. Mijn partner, een uitstekende kok, bereidde het eten, inclusief kalkoen met drie of vier groenten, ovengebakken krokante aardappels en de min of meer verplichtte Yorkshire pudding, een soort pannenkoekenbeslag op een ovenplaat of schaal ingesmeerd met zonnebloemolie in de oven gebakken. Daar zat ik dan met een gek, felgekleurd papieren puntmutsje op mijn hoofd, ook een Engelse traditie, en een zogenaamde Christmas cracker in mijn hand
waar we dan beiden aan trokken zodat hij kapotging met een knalletje en er een flauw cadeautje tevoorschijn kwam, bijvoorbeeld een mini kaartendek, een mini nietmachine, mini wasknijpers ... 2e Kerstdag werden de restjes van de kerstmaaltijd grof geprakt en opgewarmd in een beetje boter totdat er een krokant laagje ontstond, de voor Engelsen zo bekende bubble and squeak. Persoonlijk vind ik dit nog lekkerder dan de hoofd-kerst-maaltijd. Na een paar jaar in Nederland te hebben gewoond, vertrokken we naar Spanje. Onze kersttraditie werd voortgezet maar nu stond er een kleine plastic kerstboom in de hoek van de kamer opgetooid met goedkope kerstballen lichtjes. We hadden Engelse televisie in Spanje en brachten de avonden door vóór de televisie genietend Engelse stand up comedians of detective series. In de Spaanse straten was de kerstdecoratie in winkels minder aanwezig dan in Nederland en zeker minder dan in Engeland, maar een grote kerstboom op het plein en mooie kerstverlichting in de straten bracht ons zeker in kerstsfeer. Een dagtrip naar Malaga om de in Spanje zeer geprezen kerstverlichting te bewonderen stond ieder jaar op het menu. Kerst met mijn Engelse partner voelde altijd als echt kerst, maar hij werd mijn ex en enkele jaren later trouwde ik een Spaanse man en kreeg er gelijk een hele familie bij. We wonen in La Herradura, een klein kustdorpje in de Costa Tropical, aan een patio waar ook zijn tweelingzus, zijn moeder, zijn oudste zus en een nicht wonen. Kerst kreeg opnieuw een geheel andere betekenis toen ik de familietradities leerde kennen.

Inmiddels ben ik al twaalf jaar een inwoner van Spanje, maar iets wat ik al die tijd niet heb kunnen begrijpen is waarom vrij veel Spanjaarden in Zuid Spanje niet aan verwarming doen en mijn ‘nieuwe familie’ is geen uitzondering. Ik hoor je denken... Costa Tropical, Zuid Spanje? “Het is maar een paar maanden koud” zegt mijn schoonzus. Ik weet wel beter, tja overdag, ook in de wintermaanden loopt de temperatuur vaker dan niet op tot boven de 20 graden, maar de nachten wordt het frisjes en als er een zeewind is kan het behoorlijk koud worden en het is meestal rond de 10 graden. De meeste oudere huizen zijn erop gebouwd om de zon buiten te houden, dus ook in de winter. Ons huis is daarvan een voorbeeld, we krijgen nooit zon! In de zomer is dit bijzonder prettig, maar in de winter worden de huizen erg koud. Ook al is het rond de twintig graden overdag, die warmte dringt niet meer door de dikke muren en de huizen zijn dus kouder binnen dan buiten. Truien, en vele lagen kleding worden uit de kast gehaald en velen dragen dan een ochtendjas over die lagen. Ook mijn schoonzussen en schoonmoeder. Veel gezinnen hebben een ronde eettafel met een tafelkleed tot op de grond en onder de tafel zit een rond kacheltje, of elektrisch of met een gasfles om de koude uit de botten te verwijderen. Droge huid met pijnlijke scheurtjes en een rode lopende neus lijkt hun niet te deren. Mijn spaanse familie is ook hier geen uitzondering. Mijn schoonmoeder, een kleine, een door ouderdom inmiddels flink gekrompen, ontzettend grappige en mentaal sterke 84 jarige vrouw, kan bijna niet lopen als ze de patio opwandelt in haar vier of vijf lagen jumpers en broeken met ochtendjas, om in de zon te zitten, zoals ze zelf zegt om haar ijskoude benen op te warmen. Ze gebruikt de verwarming onder de tafel alleen bij uitzondering, want ze is gewend aan een leven lang alles opzij leggen voor de kinderen, en niets voor zichzelf te houden, zelfs niet een beetje warmte... ze zou het niet anders willen en de december feestdagen maken daarin geen verschil. Spanje heeft geen tweede kerstdag en alleen kerstavond en kerstdag worden gevierd, samen met de familie. De familie van Miguel, mijn man, genieten het kerstdiner op kerstavond en de lunch op kerstdag samen en de spaanse traditie is garnalen, een heleboel garnalen en zo groot mogelijk, weinig bijgerechten en een keuze in verschillende zelfgemaakte taarten als toetje. Een gezellige sfeer creëren is niet iets waar ze mee bezig zijn. Ze doen niet aan een kerstboom of kerstversiering. Met een beetje geluk krijg je een plekje aan de ronde tafel met de verwarming eronder, de rest zit met dikke truien en vaak met de jas aan aan tafel. Dit mag de pret niet drukken en de garnalen en toetjes worden gulzig naar binnen gewerkt. Direct na het eten gaat iedereen weg, er is geen gewoonte om de rest van kerstavond of kerstdag samen door te brengen. Nadat ik drie van deze kerstfeesten heb mogen meemaken stelde ik voor om de familie traditie te breken. We wonen sinds 1,5 jaar in een gerenoveerd huis met een fantastische pellet-kachel met levende vlammen en heerlijke warmte wat een serieuze conditie van mij was om met mijn spaanse liefde te trouwen en samen in het huis te gaan wonen. Het kostte me wat overtuiging, maar nu is hij me dankbaar. Het huis is altijd aangenaam warm terwijl we de kachel slechts een paar uurtjes aanhebben iedere avond, dat is al genoeg. Kerstavond wordt nu bij ons gevierd, met een plastic kerstboom in de hoek van de kamer en kaarsjes op de tafel. Geen jassen aan en geen lopende neuzen en een hoop koken voor mij, maar dat is gelukkig mijn hobby. De visite brengt de toetjes mee, dus dat scheelt weer. De kerstlunch de volgende dag is nog steeds garnalen met de restjes van de maaltijd van kerstavond. En Oudejaarsavond? Volgens familietraditie brengen we die door in het huis van weer een andere zuster, in haar bijzonder koude huis. Ze heeft wel een grote open haard, maar die gebruikt ze nooit, ook niet met oud en nieuw. We zitten allemaal met de jas aan, een televisie in de hoek van de grote kamer staat aan, net iets te hard, met drukke praatprogrammas afgewisseld met muziek. De familie haalt herinneringen op aan grappige voorvallen uit het verleden en de maaltijd bestaat alweer uit garnalen, wat bijgerechten zoals een aardappelsalade, oven gebakken aardappels en zelfgemaakt aioli. Een grote ham gebraden in de oven is het belangrijkste gerecht, maar na het zien van teveel schattige biggetjes, koeien die willen worden geknuffeld en lammetjes, door veganisten gered van de slachtbank, die vrolijk rondhuppelen met een kleurig gebreid jasje aan op Facebook kan ik geen vlees meer eten, zelfs geen plakje salami. Om 12 uur proppen we allemaal 12 druiven in onze mond op de klokslagen van de laatste 12 seconden van het oude jaar. Na wat omhelzingen en beste wensen kusjes gaat iedereen weer weg … meestal naar huis, wij ook, om de vermoeidheid van een stressvolle kersttijd achter ons te laten en met het goede voornemen om dit nooit meer te doen! Maar zoals dat gaat met goede voornemens…!

Wil je op de hoogte worden gehouden van al mijn bezigheden, volg me dan op Facebook: https://www.facebook.com/RenartsBookWorld/

Dikke vriendinnen

Ze wil dikke vriendinnen worden. Gezien onze omvang krijgt dit een wat ludieke betekenis. Ze is tonnetje rond maar heeft een warme uitstraling. Haar grijze rattenkopje boven haar witte gelaat is niet echt flatteus, maar de kleurige blouse met paradijsvogel print maakt het geheel tot een prettige verschijning. Breed glimlachend komt ze op me af tijdens het Nerja Arts Festival, waar ik een expositie heb, en ze stelt zich voor. Hallo, Ich bin Beate. Ze ontpopt zich tot een fan en koopt mijn hele serie mandala kaarten. Al snel wordt het me duidelijk dat ze alle tijd van de wereld heeft en ik luister naar een waterval van woorden. Ze geeft Meditative Tänze en vraagt of ik ook wil komen. Ik leg uit dat het niet echt mijn ding is, maar beloof binnenkort een keertje met haar af te spreken voor een bakje koffie. Drie maanden later gaat mijn telefoon. Beate hier...hoor ik. Ze legt uit dat vrienden uit Duitsland graag ook mijn mandala kaarten willen kopen. Hoopvol vraagt ze of ze mijn atelier mogen bezoeken. Ik twijfel, want ‘ik ben een rommelkont’ dekt de lading niet. Als ik mijn overvolle woninkje bekijk door de ogen van anderen zie ik een eettafel bedekt met fruit, rommeltjes, lege doosjes, papieren en ongeopende bankafschriften. Dat is ook de staat van vrijwel ieder ander oppervlak in mijn huis. De boeken in mijn boekenkasten staan schots en scheef, stapels papier puilen eruit. Er is wat ‘vlokvorming’ op de stenen tegels van honden- en kattenharen. Mijn keramische beeldjes staan her en der stof te verzamelen. Schilderijen hangen op de ongelijke wanden en staan wegens plaatsgebrek in iedere kamer gestapeld tegen de muur. Mijn atelierruimte, in de kleine tuin, staat overvol met plastic dozen met schildermaterialen en overal liggen kwasten en losse tubes verf. Gereedschappen en lege plantenpotten slingeren over de vloer. Met een diepe pfffff bedenk ik dat ik geen zin heb om op te ruimen en stel voor om op het plein af te spreken, maar Beate verzekert me dat mijn rommel geen probleem is. We ontmoeten elkaar bij de kerk in het typisch Zuide-Spaanse dorp en ik word voorgesteld aan drie keurige Duitse dames met grijze haren. Ze zien er braaf uit zonder make-up op de roze gezichten en met hoog dichtgeknoopte blouses. Ik voel een paniekgevoel opborrelen terwijl we in de richting van mijn huis lopen en verontschuldig me voor de chaos die ze daar zullen aantreffen, maar ze wuiven mijn zorgen weg want ook zij zijn rommelig tijdens de vakantie leggen ze beleefd uit. Maar ik heb absoluut niet de illusie dat mijn wanorde te vergelijken is met wat zij onder rommel verstaan en ik vermoed dat ze de neiging zullen krijgen om de Spaanse GGD erbij te halen. Anderhalf uur later, ruim 100 euro rijker en een aantal mandalakaarten armer, zit ik volmaakt gelukkig op mijn balkon. Zwaluwen scheren vlak langs mijn hoofd. De late avondzon hult de bergketen in een sprookjesachtige oranje gloed. De witte huisjes in de vallei glinsteren als bladgoud. Het doordringende geluid van de zwaluwen vormt bijna een logisch geheel met het liedje dat zich, irritant vermakelijk, constant herhaalt in mijn hoofd... ‘Ik ben zo blij...zo blij...dat mijn neus van voren zit en niet opzij...’ En Beate? .... Beate en ik zijn nu dikke vriendinnen.

Nieuwsgierig naar mijn mandalakaarten. Neem dan een kijkje op mijn website. De wenskaarten zijn inclusief envelope en iedere kaart heeft een specifieke betekenis. Voor meer informatie klik hier: http://renatevannijen.com/products-page/flamenco-paintings-nl/

De draad weer oppakken

Spaans Avontuur Ik ga de draad weer oppakken en via deze blog houd ik jullie op de hoogte van mijn leven als een kunstenaar en schrijver in Andalusië in Zuid Spanje. Wat je van mij kunt verwachten? Observaties, waargebeurde verhalen, en luchthartige verhalen met een tikje fictie. Als je mijn Spaanse avontuur blog een aantal jaren geleden hebt gevolgd zul je sommige verhalen mogelijk herkennen, maar ik hoop dat dit je pret niet mag drukken. Veel leesplezier! Als je meer wilt weten over mijn kunst en boeken verwijs ik je graag naar mijn website: www.renatevannijen.com